Hepimiz en az bir kez ‘overthink saatim geldi’ demiştir ya da çok yersiz bir anda çok farklı konular aklınıza gelip andan uzaklaştığınız durumlar muhakkak yaşamışsınızdır. Peki bu duruma sebep olan overthinking nedir neden olur yada nasıl durdurulur diye düşündünüz mü?
Gelin hep beraber hayatımızın parçası haline gelen Overthinking kavramını yakından inceleyelim.
Overthinking Nedir?
Overthink, bir olayın, durumun gereğinden fazla aşırı düşünmektir. Bu aşırı düşünme sizi bir karara vardırmak yerine kafanızın içerisinde bir döngüye girerek düşünceleri daha karmaşık hale getirmesi sorunudur.
Düşünmek ile Aşırı Düşünmek Arasındaki Fark
Düşünme insanlara özgü bir yetenektir. Hepimiz gündelik hayatımızda yaşadığımız sorunlara, durumlara düşünceler üretiyoruz. Bir durum yaşanır, çözüme kavuşur ve o an artık o durumla alakalı bir düşünceye girmeyiz ve artık gündelik yaşamımıza devam ederiz.
Aşırı düşünmekte ise olaylar ve durumlar bitse bile yerine hemen başka bir senaryo çizip yine kendimizi o konular üzerinde fazla düşünceli buluyoruz. Yaşamımıza artı bir şey katmıyor tam tersine zamanımızdan alıyor. Beynimize adeta zihinsel geviş getirme işlevi yüklüyoruz.
Aşırı Düşünme Ne Demek?
Overthinking İngilizce kelime kökenine sahip bir sözcüktür. Türkçeye çevirdiğimizde ‘aşırı düşünme’ olarak karşımıza çıkıyor.
Aşırı düşünme, bir olay karşısında saatlerce belki günlerce üzerine durup haddinden fazla düşünme eylemidir. Düşündüğünüz olaya ışık tutmak yerine daha çok karanlığa götüren, işin içerisinden çıkılamayacak duruma getirmektir.
Overthink(aşırı düşünme), sizi bir sonuca götürmek yerine tam tersi bir sonuca bağlamayıp tekrara düşürme durumudur.
Overthinking Belirtileri Nelerdir?
Peki sizde acaba bende overthink yaşıyor muyum nasıl anlayacağım diyorsanız bu psikolojik olayında belirtileri vardır;
- Genellikle korkularımızın ve endişe duyduğumuz olayların üzerine kendimizi düşüncelere kaptırmış buluyoruz.
- Düşündüğümüz sorunlara bir cevap buluyor muyuz yoksa hala aynı döngü kafamızda dönüp duruyor mu ona bakmamız gerekiyor. Hala aynı döngüde isek buda bir overthink belirtisidir.
- Uykusuzluk, baş ağrısı, yeme içme sorunları gibi hayat kalitenizin düşmesi.
- Düşündüğünüz konunun cevabını bulsanız bile sizi rahatlatmıyorsa içinizde yine bir huzursuzluk yaratması.
- Çok fazla negatif düşüncelere sahip olmak.
- Depresif, üzgün, mutsuz, kaygılı duyguları hissetmek.
Kısacası hem fizik hem mental yorgunluk başlıca kendini gösteren belirtileridir.
Aşırı Düşünme Neden Olur?
Peki neden çok fazla bir konu hakkında düşüncelere dalarız, adeta beynimizde düşünce döngüsü yaratıyor.
Her insanın hayatında edindiği tecrübelerden gelen bir ders çıkartma durumu söz konusu oluyor. Aynı senaryonun yaşanmaması için kendi geleceğini de kontrol etme isteği doğuyor. Bu yüzden insan hata yapmaktan çekiniyor ve üzerine de sürekli düşünmek kaçınılmaz oluyor.
Bunu yanında stres, depresyon, kaygı, anksiyete gibi zihinsel yorgunluk teşkil eden duygu ve durumlar da fazla düşünme belirtileri arasında kendini gösteriyor.
Overthinking Hangi Duygularla İlişkilidir?
Overthink, tek bir duygu ile yaşanmayan aksine pek çok duyguların yaşanması ile başlayan bir durumdur. Sinir, stres, korku, üzüntü gibi pek çok duyguyu içerisinde barındırıyor.
Aşırı Düşünme Günlük Yaşamı Nasıl Etkiler?
Kişinin sürekli aşırı düşünme halinde kendini bulması günlük yaşamını da tabi ki de etkiliyor. Bir şeyi gereğinden fazla düşünmek demek ona ekstra zamanından vermek demek.
Yeterli uykuyu alamaması(uyku sorunları), yeme içmeden kesilip iştah kaçmasına kadar etkisi söz konusu olabiliyor, bununla kalmayıp gündelik hayatında odak problemi yaşaması gibi de pek çok sorunla karşılaşabiliyor.
Kaygılar, olumsuz senaryolar, düşünceleri kontrol etme isteği, mükemmeliyetçilik arayışı mental olarak çok fazla yorulmamıza da sebep oluyor. Dinlenme sorunları da baş gösteriyor.
Overthinking Kaygı Bozukluğuna İşaret Eder mi?
İnsan olarak gündelik hayatımızda başımıza gelen pek çok olay karşısında bir düşünce üretmemiz olağan bir durumdur. Bir işe, projeye başlarsın ve onun hakkında pek çok düşünce üretirsin ve sonra işin yada projen bittiğinde anlık overthink durumun biter ve normal yaşamına dönmek söz konusu oluyor.
Ancak overthink kişinin hayatında sürekli yer aldığında, günlük hayatını idame ettirmede zorluk çıkarıyorsa, her zaman kötü senaryolar üretiyorsa bu durum sizi biraz tehlikeye götürebiliyor. Ama overthink kesin olarak bir kaygı bozukluğu halidir diyemeyiz, ancak birbirine yakın denecek kadar bir ilişki vardır.
Aşırı Düşünme Depresyonla İlişkili midir?
Evet her ikisi arasında bir ilişki vardır. Birbirlerini tetikler ve derinleştirirler.
Aşırı Düşünme Bir Hastalık mıdır?
Literatürde bir hastalık tanısı olarak geçmemektedir. Ancak psikolojik bir göstergedir.
Overthinking Nasıl Durdurulur?
Overthinking, temelinde düşünce yer alır. Bu yüzden öncelikli olarak kafayı boşaltmak gerekir. Bir konu hakkında düşündüğünüzde onları yazarak beyninizdekileri kağıda dökmüş olursunuz böylelikle somut bir şekilde fikirlerinizi görerek senaryoları da fark etmiş olursunuz.
Her zaman olduğu gibi yeme-içme, düzenli ve sağlıklı bir şekilde uyku uyumak insan sağlığını etkileyen önemli unsurlardır. Bunlara dikkat etmek de overthink durdurmaya yetebiliyor.
Spor olmazsa olmazımız yürüyüş, koşu, meditasyon, farkındalık egzersizleri, nefes çalışmaları yapmak vs. gibi sürekli hareket halinde olmak da sizi pek çok negatif düşünceden alıkoyar.
Ne Zaman Uzmandan Destek Alınmalı?
Günlük rutinlerinizi etkiliyorsa, bir türlü kötü düşüncelerden kendinizi sıyıramıyorsanız, bütün odağınız tek bir yerde toplanıyorsa bir psikolojik destek alabilirsiniz. Bu sizin bir hastalık durumunda olduğunuzu göstermez sadece tek başınıza yetemediğiniz anlarda tıpkı bir arkadaşınıza danışmak gibi düşünebilirsiniz.