Türk edebiyat dünyasına damga vuran soyadı gibi Özel bir şair, yazar, mütefekkir olan İsmet Özel’i biraz daha yakından tanıyalım.
İsmet Özel’in Hayatı
İsmet Özel, 19 Eylül 1944 tarihinde Kayseri’de doğmuştur. Sıdıka Hanım ve Ahmet Bey çiftinin en küçük çocuklarıdır. Özel’in 5 kardeşi vardır. Ahmet Bey polis memuru olduğu için aile çok fazla şehir değişikliği yapmıştır.
Çocukluğu ve Ailesi
Annesi Sıdıka hanım, Babası Ahmet Özeldir. Babası polis memurudur. Özel, ailenin altıncı ve en küçük çocuğudur. Aile babanın meslek icabından dolayı birçok şehri gezmiştir. 1947’de aile Kastamonu’ya taşınmıştır. İsmet Özel’in eğitim hayatı da bu şehirde başlıyor.
Eğitim Yılları
İsmet Özel 1947’de ailesi ile Kastamonu’ya taşınıyor ve 1950 yılında Abdülhak Hamit İlkokulu’na başlıyor. Daha sonra aile Çankırı’ya taşındığı için Özel ortaokul ve lise eğitimine burada başlıyor.
Ailenin tekrar taşınma durumu oluyor ve bu sefer Ankara’da ikamet etmeye başlıyorlar. Bu yüzden İsmet Özel Gazi Lisesi’nde lise eğitimine devam ediyor.
1963’te üniversite hayatına atılan Özel, Ankara Siyasal Bilgiler Fakültesi öğrencisi oluyor. Fakülteden arkadaşları ile beraber Fikir Kulübü kuruyor ve kulüpte sekreter görevi ile başlayıp daha sonra ast başkanlık da yapmıştır. 1966 yılında da fakülteyi bırakma kararı almıştır.
1967-1969 yılları askerlik yapmış ve bu dönemlerde eğitime ara vermiştir. 1972 yıllında da Hacettepe Üniversitesi Fransız Dili ve Edebiyatı bölümünü okuyup 1977’de de mezun olmuştur.
İsmet Özel’in Üniversite ve İlk Yazarlık Dönemi
En bilinen eserlerinden Erbain kitabı ve Amentü şiiri olan İsmet Özel, üniversite yılları zamanında edebiyata ilk adımını ‘Yorgun’ şiirini yazarak adım atmıştır. Şiiri Yelken Dergisi’nde yayınlayarak edebiyat yolcuğu başlamıştır.
Ankara Üniversitesi Yılları
İsmet Özel, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi ile üniversite eğitimi başlıyor, bu dönemde üniversite arkadaşları ile Fikir Kulübü kuruyor ve orada daha sonra ast başkanlık görevini de devralıyor ve Üniversite okuduğu sırada da TİP’e (Türkiye İşçi Partisi) katıldı ve partinin seçim çalışmalarında da görev almıştır.
1966 yılında fakülte bırakma kararı alıyor ve askerlik yaptığı dönem (Sivas, Konya, Elazığ ve Muş’ta yaptı) içerisinde eğitime ara veriyor.
Askerden döndükten kısa bir süre sonra da 1972’de Hacettepe Üniversitesi’nde Fransız Dili ve Edebiyatı okuyup mezun olmuştur.
İsmet Özel’in Şiire Başlangıcı
İsmet Özel şiirle tanışması ve bu serüvene başlaması aslında çocukluk ve gençlik yıllarına dayanıyor. Usta yazarın bazı şiirlerini okuyunca çoğu insan İsmet Özel şiiri demekte.
İlk edebi çalışması olarak kabul edilen ‘Yorgun’ şiiri ile kendinden söz ettiriyor. 1963’te yazdığı ve Yelken Dergisi’nde yayınladığı bu şiir ile Özel’in iç dünyasını keşfetme olanağının filizleri de atılmış oluyor.
İlk Şiirleri ve Dergi Çalışmaları
- Yelken Dergisi ve Dost Dergisi’nde ilk şiiri olan Yorgun’u yayınlamıştır.
- Üniversite yıllarında siyasi dergi içeriği olan Dönüşüm’ü çıkarmıştır.
- Özel’in en yankı uyandıran çalışması Ataol Behramoğlu ile çıkardığı Halkın Dostları
- Dönemin önemli iki modern dergisi olan Şiir Sanatı ve Dönem dergilerinde de şiirleri yayınlanmıştır.
İlk Şiirlerinin Özellikleri
O dönem şair ve şiirlerinde öne çıkan İkinci Yeni akımı Özel’in şiirlerine de yansımıştır. Bundan mütevellit şiirlerinde bireyselliği, yalnızlığı, daha soyut kavramlar ve konular yer alıyor. Daha sonra fikir değişiklileri ile şiirlerinde farklı temalar işleniyor.
İlk Dönem Şiirleri
İlk dönem şiirlerinde daha çok bireysellik, yalnızlık, iç bunalımlar gibi konular ön plandaydı. Geceleyin Bir Koşu kitabında da bu konuları görebiliyoruz.
Sonraki Dönem Şiirleri
İsmet Özel’in sonraki dönem şiirleri ilk şiirlerinden çok farklı bir yerde. Bu şiirlerinde toplumsal temalar ve beraberinde gelen isyan ve başkaldırı ifadelerini görüyoruz. Bu değişimin ilk izlerini Evet, İsyan şiirinde görüyoruz.
Şiirlerinde Dil ve İmge
İsmet Özel, Türk edebiyatında dili ve imgeleri en sıra dışı kullanan şairler arasında gelmektedir. Şiirlerinde kelimeleri adeta dans ettiren İsmet Özel; çarpıcı benzetmeleri, somut soyut karışımı imgelemeleri ile yazıyı bir amaç değil araç olarak kullandığını bizlere gösteriyor. Hatta öyle ki o araç adeta keskin kılıç olarak çoğu zaman karşımıza çıkıyor.
İsmet Özel’in Düşünce Dünyası
Düşünce dünyasında amaca hizmet eden araca yani yazıyla ülkemizdeki basmakalıp tüm değerleri sorgulamaya itiyor. Kimi zaman Türk nedir? Türk ve Müslüman ilişkisi. Kimi zaman Cumhuriyet döneminde ‘kazanım sayılan’ kayıpları bizlere bu araç ile hatırlatıyor.
İsmet Özel’in Eserleri
Şiir Kitapları
- Geceleyin Bir Koşu
- Evet İsyan
- Cinayetler Kitabı
- Şiirler
- Erbain (Kırk Yılın Şiirleri olarak dediği eserlerini topladığı bir şiir kitabı)
- Bir Yusuf Masalı
- Of Not Being A Jew
Deneme ve Fikir Kitapları
Taşları Yemek Yasak, Zor Zamanda Konuşmak, Üç Mesele en çok bilinen deneme ve fikir kitapları arasındadır.
İsmet Özel’in Erbain Kitabı ve Kırk Yılın Şiiri
Erbain, İsmet Özel’in en bilindik eserlerinden biridir ve İsmet Özel’in kendi iç dünyasındaki değişimini gözler önüne seren şiirlerini topladığı kitaptır.
İsmet Özel’in Etkilendiği ve Etkilediği İsimler
Nazım Hikmet, Sezai Karakoç, Edip Cansever, Cemal Süreyya ve Turgut Uyar gibi edebiyat dünyasında yankı uyandıran isimlerden etkilenmiştir.
Edebi ve Fikri Etkileşimler
Eserlerinde daha çok İslam, toplumsal gerçekleri içeren fikirlere yer vermiştir.
İsmet Özel’in Aldığı Ödüller
Uluslararası Yunus Emre Ödülü,Türkiye Yazarlar Birliği (TYB) “Üstün Hizmet Ödülü” gibi pek çok ödüllere sahip bir kişiliktir.
İsmet Özel’in Türk Edebiyatındaki Önemi
İsmet Özel’in hayatı boyunca hem sosyalist tarafta hem de İslami tarafta belirttiği fikirlerinden asla geri durmayan, sözünüm arkasında duran ve şahsına has bir şiir dili ile kendini Türk Edebiyatında yer etmiştir. Şiirlerinde kullanılan imgeler, ifadeler insanlara mesaj vermek ve uyandırmak için kendine has kelime ve şiir yapısıyla akıllarda yer etmeyi başarmıştır.
Türk edebiyatına Erbain, Evet İsyan, Geceleyin Bir Koşu gibi çok önemli eserler bırakmıştır.
Cumhuriyet Dönemi Şiirindeki Konumu
Döneme ayak uyduran dil yapısını ve kelimelerini modern seviyeye çıkaran edebiyat ve medeniyeti birbirine entegre eden, modern Türk edebiyatına başarılı şekilde kendini gösteren Cumhuriyet Dönemi Türk şiiri yazarlarından biridir.
İsmet Özel Hakkında Sık Sorulan Sorular
İsmet Özel Kaç Yaşındadır?
İsmet Özel 1944 doğumludur. 82 yaşındadır.
Şiirlerinin Genel Özellikleri
Varoluşsal, toplumsal başkaldırı, yalnızlık vs. gibi temalardan çok sık bahsedilir.