Etik ille de ama işte insanların her şeyi bilmesi mümkün değil. Üstelik her geçen gün yeni yeni kavramlar da insanların yaşamına giriyor. Lakin öylesi olan sözcükler var ki, dünden bugüne hep var olan olgular ve sözcüklerdir. İşte biz de bu dünden bugüne asla kaybolmayan, hatta günümüz şartlarında giderek daha çok önem kazanan bir olgu olan etik konusuna değinerek, nedir, temel kuralları nelerdir, neden önemlidir bu hususlara değineceğiz. Şimdi dilerseniz hemen adım adım başlayalım.
Etik Ne Demek?
Etik ne demek diyerek yazıya başlamak gerekir ise sözlüklerde bu kavram şöyle ifade ediliyor: İşin özünde bir felsefe alt alanıdır. Ahlak ile kimi zaman karıştırılsa da birbirini tümleseler bile birbirinden farklı yönleri vardır. Buna da yazının son bölümünde değiniyoruz. Bazı felsefeciler bu kavram için ahlak felsefesi deyimini kullanır. Kavramı biraz daha açarak sözlük anlamını ifade etmek gerekir ise etik Yunan dilinde ethos sözcüğünden gelir. Bu sözcüğün dilimizde olan karşılığı ise karakterdir. Toplumda ya da meslek gruplarında olan kuralları ve de değerleri belirleyen yol gösterici tarzdaki ilkelerin tamamıdır diye bir açıklama yapmak mümkündür. Felsefi açıdan bakıldığında gerek toplumlarda, gerek bireylerde davranışların iyi ya da kötü, doğru ya da yanlış olarak incelenmesi ile ilgilidir.
Etik Çeşitleri Nelerdir?
Felsefe yer alan çeşitleri şunlardır:
- Teorik etik
- Mesleki etik ve iş etiği ( bu ikisi ayrı ayrı ya da bir bütün olarak da ele alınabilir)
Etik Kurallar
Yazının bu bölümünde etik kurallar olgusuna değineceğiz. Burada da konuyu iki ana başlıkta inceleyeceğiz, gelin bunlara bakalım.
Kavramın Teorik İlkeleri
Teorik olan ilkeleri şunlardır:
- Tarafsızlık
- Şeffaflık
- Dürüstlük
- Hesap verilebilirlik
- Saydamlık
- Toplum ve kamu yararını gözetme
- Gizlilik
Yukarıda verilen ilkeler aslında hepimizin bildiği değerlerdir.
Meslek ve İş Etiği Kuralları
- Yasalara ve hukuki değerlere tam uyum gösterme
- Hizmet alanlarına ve çalışan personele karşı ( işveren ise) karşı nazik olma
- Çıkar çatışmalarından uzak durma
- Menfaat sağlama yaklaşımlardan sakınma
- Gerek kurumsal gerek ise bilimsel çalışmalarda kopyadan uzak durma
Meslek ve iş etiği kuralları da çok zor değil aslında
Bu Kavram Neden Önemlidir?
Son olarak bu kavram neden önemlidir konusuna değinmek gerekir. Bu kavram işin özünde iyi insan olmayı sağlar. Kişinin kendi içinde otokontrolü gerçekleştirmesini sağlar. Sonuçta insanı diğer canlılardan ayıran en önemli şey düşünen ve sorgulayan bir varlık olmasıdır. Buna bağlı olarak da bir duruşu, bir tavrı olmalı ve alt egosu ile hareket etmemelidir. Alt ego ile hareket edildiği zaman kişinin doyumsuzlukları bitmez. Bu da bir süre sonra kişi fark etmese bile kendisin saygısını yitirmesine sebep olur.
Benzer bir durum iş yaşamı için de geçerlidir. Ahlak tek başına yeterli olan bir durum değildir. Zaten bu kavram ile ahlak arasında en temel farkların başında etiğin evrensel düşünme, analitik yaklaşım ve ahlak üzerine kurallar koyabilmesi süreci olmasıdır. Etik olmadan ahlaktan bahsetmek çok da mümkün değildir.