Türk kültüründe yüzyıllardır gelen çok sayıda gelenek ve görenek var. Bunlar bizi biz yapan öz değerlerdir. Toplumları birlikte tutar ve güçlü kılar. O yüzden yaşatılmaları ve sonraki nesillere aktarılması gerekir. İşte biz de sizlere bu yazıda Şed Kuşatma nedir, töreni nasıl yapılır bu konuda bilgiler vereceğiz.
Eğer bir kere böylesi bir töreni izlerseniz yeniden yeniden izlemek isteyeceksiniz. En azından benim için öyle.
Şed Kuşatma Nasıl Yapılır?
Şed kuşatma nasıl yapılır sorusunun yanıtını vermeden önce, ilk olarak yazının ana başlığı olan şed kuşatmanın ne olduğuna değinelim. Zira bunu ifade etmeden tam olarak nasıl yapıldığını anlamak pek de mümkün değildir.
Bu kavram Ahilik olgusu ile doğrudan alakalı olup Anadolu coğrafyasında özellikle zanaatkarlar arasında gerçekleşen bir olgudur. Ustanın yanında yetişen çırağı- kalfasının gerekli yetkinliğine ulaştığı ve buna bağlı olarak da usta unvanı alması ve kendi işyerini açma hakkı kazanmasıdır.
Burada şed kelimesi Arapça kökenli olup, sıkı bağlama, kuvvetlendirme, sağlamlaştırma anlamındadır.
Şed kuşatma ise adım adım titizlikle gerçekleşir. En basit ifade ediş biçimiyle ustalığa hak kazanan çırağa- kalfaya kuşak bağlama işidir. Lakin bu sıradan herhangi bir kuşak değildir. Ahilik kültüründe üç yıl kalfa olarak çalışan kişi eğer görevini tam olarak yaptıysa ve buna ustası ikna olursa o zaman ustası ona ustalığını ifade eden özel kuşağı bağlar.
Katılımcılar iki halka biçiminde (en önde nakipler, arkasında ustalar) oturur. Ustalığa geçecek olan kalfanın, sağında nakip ve de solunda ustası ile beraber huzura gelerek, herkesi selamlar. Müftü ve kadı da bu törende yer alır.
Şed kuşatma sırasında okunan dualar vardır. İhlas, Felak ve Nas sureleri okunur. Akabinde dualar edilir. Geleneksel olarak tuzlu su içilir. En son aşamada da yeni ustanın yaptığı ilk ürün beğenilirse kendisine sermaye verilir. İlk ticaret sermayesi de ahilik teşkilatı yetkilileri tarafından teslim edilir.
Ana hatları ile tören adım adım bu şekilde gerçekleşir.
Şed Kuşatma Neden Önemlidir?
Son olarak işin felsefi yönüne de bakarak şed kuşatma neden önemlidir sorusunun yanıtını kendi perspektifim ile vermeye çalışayım. Öncelikle işin etik ve ahlaki yönü son derece önemlidir. Dayanışmanın, usta çırak ilişkisinin, toplumsal birliğin en önemli ibarelerinden bir tanesidir. Tam olarak birlikte yaşamak, birbirine destek olma noktasında son derece önemlidir. İyi iş yapma konusunda da çok önemli bir kriterdir.
Nitekim şed kuşanan kalfa ustasından el alırken bazı sözler verir. Harama dokunmaması, namuslu çalışması gibi temel kavramlar vardır. Tüm bu kavramlara uyarak çalışılması da toplumların daha düzenli yaşaması için son derece önemlidir.
Bugün her ne kadar var olmasa da mentorlük de benzer bir durum vardır.